Artikel: "HUIS EN VREDE"
15 juli 2005

Oude architectuurpraktijken vinden een holistisch thuis in Iowa - door William Kissel

Len Oppenheim beschouwt zichzelf als een scepticus. Daarom kan de Wall Street-handelaar niet met zekerheid zeggen of zijn hoofdpijnen een einde namen omdat hij en zijn vrouw Dena gewoon uit de buitenwijken van San Francisco verhuisden naar een boerderij bij Fairfield, Iowa. Of dat zijn gezondheid verbeterde dankzij het feit dat het huis op 5,5 glooiende hectares gebouwd werd volgens de bouwkundige richtlijnen van een oeroude Sanskriettekst genaamd Sthapatya Veda (‘architectuur in overeenstemming met de Natuurwet’), die oppert dat er een verband bestaat tussen menselijke harmonie en de ruimtelijke oriëntatie en materiële bestanddelen van je huis. “Hoeveel hiervan een zelfvervullende voorspelling is, kan ik echt niet zeggen. Al wat ik je kan vertellen is dat ik beter slaap en met meer energie wakker word”, zegt Oppenheim, eraan toevoegend dat ook een nieuw gevoel van kalmte over hem is gekomen bij het zakendoen. “Ik heb nog steeds mijn ups en downs in de effectenmarkt,” zegt hij. “Maar het lijkt alsof de tegenslagen niet meer zo’n sterke invloed hebben op mijn stemming.”

Oppenheims ervaring wekt geen verbazing bij Jonathan Lipman, hoofdarchitect van Maharishi Global Reconstruction, de in Iowa gevestigde maatschappij die Oppenheims huis van 700 vierkante meter ontwierp en bouwde, net als honderden andere door het hele land. “Iedere architect heeft de ervaring dat sommige gebouwen de leefkwaliteit bevorderen en dat andere een mislukking zijn, niet omdat zij niet functioneel zijn, maar omdat zij de eindgebruiker niet voeden,” zegt Lipman, die samen met een groeiende schare architecten en geleerden gelooft dat het door gebruik van Vedische ontwerpprincipes mogelijk is om gezondheidsvoordelen en fortuinlijkheid rechtstreeks in te bouwen in het fundament van een huis. En een toenemend aantal architecten en huizenbouwers gaat ertoe over deze principes te testen in hun ontwerpen voor het doorsnee Amerikaanse gezin.

De blauwdruk voor deze uitdaging is afkomstig uit veelbesproken geschriften die volgens westerse deskundigen op het gebied van het Sanskriet teruggaan tot 2500 voor Christus of nog eerder, de tijd van de Indiase rishi’s of zieners, die beweren een intuïtief inzicht te hebben in o.a. de wetten van de natuurkunde, de wetenschap van de natuur en de kosmos. In deze niet-wetenschappelijke teksten kwamen zij tot de conclusie dat het menselijk lichaam op een of andere wijze reageert op de beweging van de zon, alsmede op ruimtelijke oriëntatie. Na eeuwen van interpretatie werden deze Sthapatya Veda-teksten, één van de 40 takken van kennis die over van alles gaan, van muziek, kunst en filosofie tot geneeskunde en stadsplanning, door de Chinezen gewijzigd en volgens sommigen vervormd tot het vergelijkbare, maar nog minder wetenschappelijke concept van feng shui.

Vijfentwintig jaar geleden zag Maharishi Mahesh Yogi, de Indiase goeroe die in de jaren ‘60 Transcendente Meditatie in de wereld introduceerde, het als zijn missie om de delen van de oorspronkelijke Sanskriettekst bij elkaar te brengen. In 1997 richtte hij Maharishi Global Construction op in de VS om een prototype van een ontwikkelingsproject te scheppen, Maharishi Vedic City, even buiten Fairfield, Iowa, om deze oeroude architectonische kennis uit te testen. Momenteel is deze City een bloeiende gemeenschap met meer dan 150 huizen in prijsklassen van 200.000 tot 2 miljoen dollar, een campus van de Maharishi University of Management op 110 hectare en een onlangs gebouwd College of Vedic Medicine, gedeeltelijk bekostigd uit een schenking van de Amerikaanse overheid via de National Institutes of Health, die dikwijls geld verschaffen aan alternatieve vormen van geneeskunde. Het gebied is ook heel welvarend, mede doordat Cambridge Investment Research en andere plaatselijke bedrijven het afgelopen jaar tegen de 8 miljard dollar aan beheerde fondsen door Fairfield County en Maharishi Vedic City laten sijpelen. Dat, in combinatie met verscheidene andere statistieken, heeft Wired Magazine ertoe gebracht om de boerengemeenschap te dopen met de bijnaam ‘Silicorn Valley’.

De Vedische architectuur is echter geenszins beperkt tot de grenzen van Iowa. In de afgelopen 10 jaar heeft Maharishi Global Construction (MGC) gewerkt aan Vedische huizen voor klanten in Jackson Hole in Wyoming, Austin in Texas en Potomac in Maryland. De toepassing blijft niet beperkt tot woningontwerpen. Naast het bouwen van het 3000 vierkante meter grote Comprehensive Blood and Cancer Center in Bakersfield in Californië werkt MGC tegenwoordig samen met de Tower Companies, een van de grootste ontwikkelaars van commercieel vastgoed in Washington, aan een kantoorgebouw van 20.000 vierkante meter in Rockville in Maryland. Het gebouw wordt naar verwachting een prototype van een sjieke groene werkplek waarin Vedische architectuur en milieuvriendelijke bouwmaterialen zijn verwerkt.

Daarbij komt nog dat sinds Maharishi Global Construction bijna 10 jaar geleden met Vedische ontwerpprincipes pionierde, andere huizenbouwers en architectenbedrijven, zoals Veda Design uit Lexington in Kentucky en Karu Architecten uit Boone in North Carolina de Vedische theorie hebben verwerkt in vele van hun huizen en kantoorprojecten door het hele land. In Florida zijn Richard Biakowsky en David Ederer gevestigd die deze winter de grond bouwrijp maken voor de Mandala Club, een Vedisch ontworpen woongemeenschap in Vero Beach van 90 wooneenheden. In essentie stelt de Vedische architectuur dat de levenskwaliteit van de gebruikers objectief wordt beïnvloed door de richting waarin een gebouw staat (oost verdrijft angst, ziekte en armoede; west leidt tot achteruitgang in de gezondheid en verlies van inkomen), de grootte en de plaatsing van de vertrekken (gebaseerd op wiskundige formules die gangbaar zijn in het universum en in de natuur) en de materialen waaruit het gebouw is opgetrokken (allemaal natuurlijk en niet-giftig). “Het heeft niets te maken met de bouwstijl of de grootte van het huis,” voert Lipman van Maharishi Global Construction aan. Daarentegen, zegt hij, is het gewoon een kwestie van plaatsing. “Wanneer ik een huis aan het ontwerpen ben, richt ik mij op de plek waar de keuken moet komen, de slaapkamer, de studeerkamer en de huiskamer op basis van de verschillende kwaliteiten van de energie van de zon als deze zijn baan doorloopt”, zegt hij, waarbij hij opmerkt dat volgens de Vedische regels de huiskamer hoort te komen waar het het gezelligst is, de keuken waar de verteerbaarheid van het voedsel het meest wordt bevorderd en de slaapkamer in het deel dat het meest bevorderlijk is voor rust. Hoewel er meer verband is met spiritualiteit dan religie hebben alle Vedische huizen tevens een meditatiekamer op de juiste plek om het effect van meditatie te versterken. En ze bevatten alle een Brahmasthan of stille centrale kern, wat letterlijk te vertalen is met ‘heelheid vestigen’.

Deze laatste, legt Lipman uit, bevindt zich niet bij de ingang van het huis, zoals sommigen kunnen veronderstellen, maar veeleer in het centrum, waar het functioneert als de as van het huis om harmonie te brengen met de universele wetten van de natuur. “Als we kijken naar de dingen die de natuur maakt, van het grootste tot het kleinste, dan hebben zij alle een centraal binnenste en alle activiteiten bewegen zich daaromheen. Bijvoorbeeld een melkwegstelsel heeft een zwart gat, een zonnestelsel heeft een zon, cellen in het lichaam hebben een kern. Dit is één manier waarop de natuur coherentie bewaart. En als wij dezelfde principes in de architectuur gebruiken, ervaren wij grotere coherentie in ons huis.”

Een ander belangrijk Vedisch onderscheid, zegt Lipman, is de ruimtelijke verhouding van elk vertrek tot de andere vertrekken. “Bijvoorbeeld als jij zou zeggen dat je een huiskamer zou willen van 8 bij 12 meter, dan zouden wij deze maten iets aanpassen tot zij resoneren met de wetten van de natuur en het zonnestelsel”, zegt hij. “Zie het als het stemmen van een viool. Als een viool perfect gestemd is, dan hebben de snaren deze wonderbaarlijke harmonische relatie en als één snaar een tikkeltje ontstemd is, dan klinkt het gewoon niet goed.” Als de vertrekken in een huis perfect gestemd zijn, voegt hij hieraan toe, “voelt het gewoon beter om erin te wonen”.

Ofschoon onderzoeken erop wijzen dat wel drie miljoen Amerikanen dagelijks mediteren en dat op zijn minst 60 percent van de bevolking in de VS op een of andere wijze ervaring heeft opgedaan met alternatieve vormen van geneeskunde, is het overtuigen van huizenkopers en bouwers om Vedisch te denken een uitdaging, gezien het gebrek aan gedocumenteerd bewijs om beweringen betreffende betere gezondheid, grotere harmonie in het gezin of toename van financiële welstand te onderbouwen. Niettemin bestaan er enkele vooronderzoeken die erop wijzen dat de Vedische hypothese van de oriëntatie weleens een schot in de roos kan zijn.

In een wetenschappelijk onderzoek, uitgevoerd door de medische faculteit van de Universiteit van Milaan en gepubliceerd in 2001 door het Journal of Affective Disorders, werden patiënten met een ernstige bipolaire depressie in een vleugel ondergebracht met zowel ramen op het oosten als op het westen. Het bleek dat zij die een kamer op het oosten kregen toegewezen gemiddeld vier dagen eerder herstelden en ontslagen werden. Een ander onderzoek, uitgevoerd door een plattelandsarts uit Iowa, Veronica Butler, liet zien dat patiënten die sliepen in een bed met hun hoofd naar het noorden significant meer te lijden hadden van depressie en angst dan anderen. En er zijn zelfs niet-verwante, niet-wetenschappelijke studies die meer inbraken constateerden in huizen op het zuiden dan in huizen in een andere richting.

Voorstanders van de Veda denken dat zulke studies ooit nuttig zullen blijken te zijn voor potentiële huizenkopers omdat zij waardevolle, niet-structurele informatie bieden over de geschiedenis van een huis, zoals echtscheidingsgegevens, gezondheidskwesties en financiële problemen die de vroegere bewoners zijn overkomen. Hiermee krijgen ook architecten een handvat om te vermijden dat zij ongemerkt dergelijke persoonlijke tegenslagen in hun ontwerpen tekenen. “Nu is het nog zo dat architecten deze statistieken niet bijhouden, omdat het niet bij ons opkomt dat wij een manier hebben om ze te beïnvloeden”, zegt Lipman. “Maar denk daar eens over na. Als je genoeg geld uitgeeft, kun je een goede wijnkelder en een groot zwembad en exotische houten deuren met fantastisch hang- en sluitwerk krijgen”, zegt hij. “Nadat je al dat geld uitgegeven hebt, wordt je huwelijk dan beter? Zul je gezond blijven of zul je uiteindelijk een chronische ziekte krijgen? Dit soort kennis is iets dat je tot nu toe niet voor geld kon kopen. Maar als je wist dat de kwaliteit van je leven zou verbeteren eenvoudigweg door te wonen in een bepaald huis, wie zou deze informatie dan niet willen hebben?”

Waarom hier?

In de jaren zeventig was Fairfield Iowa (www.fairfieldiowa.com) de thuishaven van Parsons College, een school voor vrije beroepen aan de rand van een bankroet. Gebruikmakend van de gelegenheid bracht een groepje Maharishi-getrouwen hun financiële middelen bijeen en vestigden de Maharishi University of Management (www.mum.edu), de eerste bewustzijngebaseerde universiteit in de wereld. In de volgende dertig jaar werd Fairfield een soort magneet voor meer dan 3000 beoefenaars van Transcendente Meditatie. Onlangs werd het door de Nationale Vereniging van Kleine Gemeenten genoemd als ‘de meest ondernemende stad met minder dan 10.000 inwoners’ van het hele land. Maharishi Vedic City (www.maharishivediccity.com), dat een paar mijl ten westen van Fairfield ligt en ruwweg uit 50 hectare bestaat werd in 2001 opgenomen als 950e gemeente in Iowa.

Wat gebeurt er?
Maharishi University of Management sponsort regelmatig een serie openbare lezingen en conferenties voor professionals (www.creatingpeace.mum.edu) die zich richten op uiteenlopende onderwerpen als architectuur, biologische landbouw, gezondheidsklachten bij vrouwen en wereldvrede, alle betrokken op Vedische kennis. Recente sprekers waren onder meer filmmaker David Lynch, senator Tom Harkin, ontwikkelaar Jeffrey Abramson en Peter Salk, zoon van de uitvinder van het poliovaccin en op zichzelf een wetenschapper met nationale bekendheid.

Hoe er te komen?
Fairfield heeft zijn eigen vliegveld, alleen groot genoeg voor kleine particuliere straalvliegtuigen. De oostelijke luchthaven van Iowa in Cedar Rapids is anderhalf uur rijden en de internationale luchthaven van Des Moines is twee uur rijden en beide worden aangedaan door grote luchtvaartmaatschappijen.

Waar te verblijven?
The Raj Maharishi Ayurveda Gezondheidscentrum (tel. 800 248 9050, www.theraj.com) is een hotel met 18 kamers plus een Spa gewijd aan Ayurveda, een preventief gezondheidszorgsysteem waarvan wordt gezegd dat het omstreeks 6000 jaar geleden werd ontwikkeld in India. Arrangementen van drie dagen/vier nachten met dagelijkse behandelingen, lezingen en maaltijden, beginnen vanaf circa $ 2000 per persoon, zeven dagen/acht nachten vanaf 4600 dollar.
Rukmapura Park Hotel (tel. 866 472 1008, www.rukmapuraparkhotel.com), het enige hotel volgens Vedische architectuur in de wereld, biedt suites met woonkamer, marmeren haard en bad, beginnend met 145 dollar per nacht.

Wat is er te koop?
Luxe Vedische huizen (www.vedicarchitecture.org) beschikbaar in Fairfield omvatten een landhuis van 1100 m2 op 13 ha met een solarium van drie verdiepingen, een kabbelend meer en uitgestrekte tuinen te koop voor $ 1,9 miljoen. Er zijn ook een aantal kavels te koop aan het meer. Heartland Real Estate (tel. 641 472 8500) richt zich primair op de verkoop van Vedische huizen.

Hoe mediteer je hier?
Er zijn in de hele gemeenschap diverse faciliteiten voor groepsmeditatie, waaronder twee Gouden Koepels vam 2500 m2 op de campus van de Maharishi University of Management, waar enkele honderden zich verzamelen om tweemaal daags het Transcendente Meditatie-Sidhiprogramma te beoefenen. Gratis rondleidingen zijn beschikbaar buiten de meditatietijden.

Hoe te eten?
Fairfield telt meer dan 40 restaurants, waaronder enkele die zich specialiseren in vegetarisch en biologisch voedsel en tweemaal per week een boerenmarkt.

Terug naar Nieuws in de Media